Governance als ontwerpmedium
We beschouwen governance vaak als ‘saai gedoe’ – een wettelijke verplichting die op de achtergrond plaatsvindt, terwijl het ‘echte creatieve werk’ op het podium gebeurt. Ik ben het daar niet mee eens. Governance is het besturingssysteem van de cultuur.
In mijn werk als architect van culturele systemen beschouw ik organisatiestructuren – statuten, samenstelling van besturen, financieringsmodellen – als ontwerpmateriaal. Net zoals een architect rekening houdt met de draagkracht van staal, moet een directeur rekening houden met de draagkracht van de structuur van zijn of haar team.
Meer dan alleen een checklist
In Nederland baseren we ons op kaders zoals de Governance Code Cultuur en de Fair Praktijk . Dit zijn essentiële uitgangspunten voor transparantie en solidariteit. Naleving is echter geen strategie. Een organisatie die aan de regels voldoet, kan toch stil blijven staan.
Echt creatief bestuur stelt moeilijkere vragen:
Sluit ons rooster voor de bestuurswisseling aan bij onze innovatiecycli?
Laat onze subsidie-mix (structureel versus projectgebonden) ruimte voor mislukkingen, of dwingt deze juist tot een veilige programmering?
Is ons systeem van "checks and balances" bedoeld om vertrouwen te wekken, of om controle uit te oefenen?
De flexibele vergaderruimte
Als het bestuur star is, stagneert de cultuur. Als het bestuur soepel is, past de cultuur zich aan. Het doel is om structuren voor „schone macht“ op te bouwen: organisaties die robuust genoeg zijn om met publieke middelen om te gaan (verantwoordingsplicht), maar flexibel genoeg om ongebreidelde creativiteit te koesteren (reactievermogen).
Innovatie vindt niet alleen plaats in de galerie of op het podium; het begint in de directiekamer. Als we een diverse, veerkrachtige cultuursector willen, moeten we onze organisaties met dezelfde creativiteit vormgeven als waarmee we onze kunst benaderen.
